Tradutor Gaio

Gaio: como convertemos a tradución automática nun servizo público útil para toda Galicia

En imaxin levamos anos traballando para que a tecnoloxía lingüística sexa realmente útil en contextos de traballo reais. Un dos proxectos que mellor representa esa visión é Gaio, o tradutor automático da Xunta de Galicia.

En 2013 resultamos adxudicatarios do concurso polo que a nosa tecnoloxía Opentrad pasou a converterse na plataforma de tradución da Administración autonómica e das administracións locais galegas. A partir dese proxecto, a Xunta puxo en marcha o servizo baixo o nome de Gaio.

Desde o inicio, o reto non era simplemente desenvolver un tradutor, senón crear unha ferramenta capaz de responder a unha necesidade moi concreta: facilitar o uso do galego na actividade diaria da Administración, cunha solución áxil, especializada e adaptada aos seus fluxos de traballo. A propia Xunta presentou Gaio como un recurso para traducir textos, documentos e páxinas web, orientado tanto ao persoal da Administración como, posteriormente, á cidadanía.

A nosa aportación foi transformar unha base tecnolóxica sólida nun servizo realmente operativo para o sector público. Gaio permitiu a tradución directa e inversa de textos e webs entre galego, castelán, portugués, inglés, francés e catalán, e incorporou ademais tradución de documentos en formatos habituais de oficina. Pero, sobre todo, dotámolo dunha capa de especialización imprescindible para a Administración: terminoloxía institucional, nomenclatura oficial e personalización lingüística vinculada ao contexto galego. A Xunta chegou a destacar publicamente que o sistema incluía unha personalización de máis de 16.000 termos entre topónimos galegos e terminoloxía administrativa específica. 

Ese enfoque foi clave para que Gaio non se quedase nunha ferramenta xenérica, senón que se convertese nunha infraestrutura lingüística útil para o traballo diario. O servizo estivo primeiro en uso interno dentro da Administración e, en setembro de 2015, a Xunta abrouno a toda a cidadanía. Un ano despois, tamén se puxo a disposición a súa aplicación móbil, ampliando aínda máis o acceso ao servizo.  

Os resultados mostran ben o alcance do proxecto. En novembro de 2016, a Xunta informou de que Gaio superara os 250 millóns de palabras traducidas desde a súa apertura pública, con 4,3 millóns de consultas e miles de descargas da súa aplicación móbil. En informes de actividade posteriores, a Amtega seguiu reflectindo a evolución tecnolóxica e lingüística do sistema como parte dos seus servizos dixitais. 

Para nós, este proxecto é un caso de éxito porque demostra que a tecnoloxía lingüística xera máis valor cando se deseña para resolver necesidades concretas. En Gaio non só aportamos capacidade de tradución automática: aportamos adaptación ao contexto institucional, escalabilidade, continuidade do servizo e unha visión clara de como a tecnoloxía pode axudar a que unha lingua estea presente alí onde de verdade importa.

Gaio representa moi ben a nosa maneira de traballar: converter a intelixencia lingüística nunha ferramenta útil, integrada e con impacto real. Un proxecto no que puxemos a nosa experiencia en tradución automática ao servizo da Xunta de Galicia para axudar a construír unha Administración máis accesible, máis eficiente e máis coherente coa súa realidade lingüística.